پالئوزوئيک(چينه شناسي )
در اين بخش اطلاعاتي از سازندهاي رسمي دوران پالئوزوئيک به تفکيک هر دوره که در زير به آن اشاره شده است را مي توان مشاهده نمود
دوران پالئوزوئيک : چينه شناسي کامبرين ، چينه شناسي اردوويسين، چينه شناسي سيلورين ، چينه شناسي دوونين چينه شناسي ،کربونيفر، چينه شناسي پرمين
به طور کلي در اين دوره تدريجا به مساحت قاره ها در اطراف هسته هاي پرکامبرين افزوده گرديده است. پيدايش رشته جبال حاصل از کوهزايي کالدونين و همچنين رشته جبال حاصل از کوهزايي هرسينين چون زمينهاي اروپاي مياني اورال و آلتائيد از اين مقوله است . از نظر تغييرات آب و هوايي شواهد و آثاري از دوره هاي مختلف يخبندان به دست آمده است.
رسوب گذاري دوران اول در ايران با رخساره هاي تبخيري و قاره اي مانند نمک ،ژيپسدولوميت ،سيلتستون ،ماسه سنگ قرمز آغاز مي شود که توسط افق کوارتزيتي سفيد رنگ به ضخامت 50 متر ادامه مي يابد . لايه هايي از دولوميت شيل آهگ آهگ دولوميتي با فسيل هاي بازوپايان تريلوبيت در کامبرين مياني تا بالايي اين واحد ماسه سنگي را مي پوشاند نبود رسوبات اردوويسين سيلورين دوونين زيرين در بيشتر مناطق ايران مشاهده مي شود . بنابراين رسوبات ماسه سنگي کوارتزيتي آهگي و دولوميتي دوونين مياني بالايي با ناپيوستگي فرسايشي روي رسوبات کامبرين اردوويسين قرار مي گيرد .رسوبات کربونيفر در برخي نقاط ايران از جمله طبس البرز شرقي احتمالا به طور کامل وجود دارد ولي يک دوره خشکي زايي در کربونيفر بالايي در بخش مهمي از ايران حکمفرما است .رخساره هاي پرمين در نواحي مرکزي و شمالي ايران بيشتر با کنگلومرا ماسه سنگ قرمز شروع و در پي آن آهک هاي مارني فوزولين دار در پرمين مياني پديدار مي شوند پس از آن يک افق بوکسيتي ،لاتريتي و آهک هاي مارني دريايي پرمين بالايي را فرا مي گيرد.
چينه شناسي کامبرين ايران
نام سازند: سلطانيه
محل مقطع تيپ: كوه هاي سلطانيه
مختصات جغرافيايي : طول 91/48 عرض 18/36
توصيف سازند: 1160 متر دولوميت زيرين و شيل زيرين (بخش 1و2) داراي فسيل آكريتارك و Chuaria circularis متعلق به پركامبرين بالائي و بخش هاي 3و 4و 5 شامل دولوميت مياني، شيل بالايي با تريلوبيت هاي Eoredlichia و Ellipsocephalidae كه به كامبرين آغازي تعلق دارند.
مرز زيرين: سازند بايندر
مرز بالايي: سازند باروت
سن سازند: پركامبرين پاياني تا كامبرين آغازي
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: باروت
محل مقطع تيپ: دهكده باروت
مختصات جغرافيايي : طول 28/48 عرض 55/36
توصيف سازند: 714 متر شيلهاي رسي-سيلتي و ماسه اي ميكادار با ميان لايه هايي از دولوميت و آهك.
مرز زيرين: سازند سلطانيه
مرز بالايي: سازند زاگون
سن سازند: كامبرين آغازي
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: زاگون
محل مقطع تيپ: دهكده زاگون – شمال شرق تهران
مختصات جغرافيايي : طول 56/51 عرض 96/35
توصيف سازند: 453 متر شيلهاي دانه ريز سيلتي و ماسه سنگهاي دانه ريز ميكادار به رنگ قرمز همراه با شيل هاي سبز و بنفش.
مرز زيرين: سازند باروت
مرز بالايي: ماسه سنگهاي لالون
سن سازند: كامبرين آغازي
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: لالون
محل مقطع تيپ: دهكده لالون – شمال تهران
مختصات جغرافيايي : طول 56/51 عرض 96/35
توصيف سازند: 582 متر ماسه سنگهاي آركوزي با سيمان سيليسي و چينه بندي متقاطع با آثار كمي از رد پاي تريلوبيت ها (Curziana)، در رأس سازند، افقي از كوارتزيت سفيدرنگ (Top Quartzite) مشاهده مي شود كه افق شاخصي براي كامبرين ايران است. برخي زمين شناسان، اين افق كوارتزيت سفيد را قاعده سازند ميلا در نظر مي گيرند.
مرز زيرين: سازند زاگون
مرز بالايي: سازند ميلا
سن سازند: كامبرين زيرين
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: هرمز
محل مقطع تيپ: جزيره هرمز – خليج فارس
مختصات جغرافيايي : طول 43/56 عرض 08/27
توصيف سازند: نمك، ژيپس، آهك هاي سياه ورقه اي، دولوميت هاي چرت دار، ماسه سنگ هاي قرمز، شيل هاي گوناگون و سنگهاي آذرين (دولريت، بازالت، ريوليت، كراتوفير، تراكيت و غيره).
مرز زيرين: ؟
مرز بالايي: ؟
سن سازند: كامبرين آغازي
ناحيه زمين شناسي: زاگرس
نام سازند: سازند زردكوه
محل مقطع تيپ: چال شه – كوه دينا و زردكوه بختياري
مختصات جغرافيايي : طول 93/49 عرض 45/32
توصيف سازند: 1- 112 متر شيل قرمز و لايه هاي دولوميتي و ماسه سنگ ( معادل سازند باروت)
2- 283 متر ماسه هاي ورقه اي ازغواني (معادل زاگون)
3- 290 متر ماسه سنگ قرمز و كوارتزيت سفيد (Top Quartzite) كه با سازند لالون مطابقت دارد.
4- 171 متر آهك هاي تيره و زردرنگ كه داراي ميان لايه هاي شيلي تريلوبيت دار است و معادل سازند ميلا است.
مرز زيرين: ؟
مرز بالايي: رسوبات دونين – پرمين (سازند فراقون) با دگرشيبي
سن سازند: كامبرين زيرين – كامبرين بالايي
ناحيه زمين شناسي: زاگرس
نام سازند: ريزو
محل مقطع تيپ: دهكده ريزو – شمال غرب كرمان
مختصات جغرافيايي : طول 30/56 عرض 41/31
توصيف سازند: دولوميت، شيل، ماسه سنگ هاي شيلي و حدود 100 متر سنگ هاي آتشفشاني و توف.
مرز زيرين: سازند مراد به صورت گسله
مرز بالايي: سازند دزو
سن سازند: كامبرين آغازي
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
نام سازند: راور (دزو)
محل مقطع تيپ: راور – شمال كرمان
مختصات جغرافيايي : طول 91/56 عرض 11/31
توصيف سازند: نمك، ژيپس، دولوميت با چرت هاي فراوان، آهك هاي تيره، آهك هاي آبي تا خاكستري نازك لايه، شيل و آهك هاي مرمري (ضخامت حدود چندصد متر).
مرز زيرين: ؟
مرز بالايي: سازند داهو (ماسه سنگ قرمز) در لكركوه
سن سازند: كامبرين آغازي
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
نام سازند: داهو
محل مقطع تيپ: دهكده داهو – شمال غرب كرمان
مختصات جغرافيايي :
توصيف سازند: 400 متر ماسه سنگ هاي قرمز رنگ فاقد فسيل – معادل ماسه سنگ هاي لالون در البرز.
مرز زيرين: سازند دزو ( با همشيبي)
مرز بالايي: آهك هاي تريلوبيت دار پايان كامبرين آغازي
سن سازند: كامبرين آغازي
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
نام سازند: كالشانه
محل مقطع تيپ: دهكده كالشانه – شمال طبس
مختصات جغرافيايي : طول 86/56 عرض 11/34
توصيف سازند: حدود 1000 متر سنگ هاي ولكانيك قليايي، دولوميت سياه و خاكستري، آهك هاي سياه، شيل و ژيپس.
مرز زيرين: ماسه سنگ لالون (سازند داهو)
مرز بالايي: سازند درينجال
سن سازند: اواخر كامبرين زيرين – كامبرين مياني
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
نام سازند: درينجال
محل مقطع تيپ: دهكده درينجال – شمال غرب شيرگشت
مختصات جغرافيايي : طول 81/56 عرض 16/34
توصيف سازند: 832 متر آهك هاي نازك لايه و ميان لايه هاي مارني و آهك هاي ماسه اي است كه داراي فسيل تريلوبيت و براكيوپودا است.
مرز زيرين: سازند كالشانه (به طور همشيب)
مرز بالايي: سازند شيرگشت
سن سازند: كامبرين بالايي
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
چينه شناسي اردوويسين ايران
نام سازند: ميلا
محل مقطع تيپ: ميلاكوه – غرب دامغان
مختصات جغرافيايي : طول 73/53 عرض 98/35
توصيف سازند: 585 متر و از 5 بخش تشكيل شده است، كه از پايين به بالا شامل : 1- دولوميت، مارن، شيل 2- آهك متبلور تريلوبيت دار 3- آهك، مارن و سيلتستون براكيوپودا و تريلوبيت دار 4- سيلتستون، ماسه سنگ، آهك گلوكوني دار و مارن با فسيل تريلوبيت 5- شيل، ماسه سنگ و آهك نازك لايه و كوارتزيت.
مرز زيرين: ماسه سنگ لالون
مرز بالايي: سازند جيرود با ناپيوستگي فرسايشي
سن سازند: كامبرين مياني تا اردويسين زيرين
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: لشكرك
محل مقطع تيپ: در دامنه علم كوه
مختصات جغرافيايي : طول 93/58 عرض 33/36
توصيف سازند: 175 متر شيل، ماسه سنگ و دولوميت در قاعده كه به آهك هاي نودولار قرمز و مارن تريلوبيت و براكيوپوددار رسيده و ماسه سنگ با لايه هايي از آهك است.
مرز زيرين: كوارتزيت رأسي ماسه سنگ لالون، با ناپيوستگي فرسايشي
مرز بالايي: آهك مبارك با ناپيوستگي فرسايشي
سن سازند: اردويسين زيرين
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: كوه سورمه
محل مقطع تيپ: در كوه سورمه
مختصات جغرافيايي :
توصيف سازند: حدود 65 متر شيل هاي سيلتي ميكادار سبز تا خاكستري همراه با ماسه سنگهاي ميكادار با فسيل گراپتوليت.
مرز زيرين: ؟
مرز بالايي: ماسه سنگ هاي دونين
سن سازند: اردويسين
ناحيه زمين شناسي: زاگرس
نام سازند: شيرگشت
محل مقطع تيپ: دهكده شيرگشت – شمال طبس
مختصات جغرافيايي : طول 78/56 عرض 10/34
توصيف سازند: حدود 1250 متر آهك هاي نودولار با ميان لايه هاي مارن در قسمت قاعده كه لايه هاي سيلتستون و شيل با ميان لايه هايي از آهك ماسه اي فسيل دار (براكيوپودا و سفالوپودا و تريلوبيت) را در پي دارد.
مرز زيرين: سازند درينجال
مرز بالايي: سازند نيور
سن سازند: اردويسين زيرين – مياني
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
چينه شناسي سيلورين ايران
نام سازند: كوه فراقون
محل مقطع تيپ: كوه گهكم و فراقون شمال بندرعباس
مختصات جغرافيايي : طول 33/56 عرض 86/27
توصيف سازند: 685 متر شيل هاي خاكستري تيره ميكادار كه به طور متناوب با ماسه سنگ قرار دارند با فسيل هاي گراپتوليت Monograptus، Diplograptus، Climacograptus.
مرز زيرين: رسوبات اردويسين با ناپيوستگي فرسايشي
مرز بالايي: ماسه سنگ دونين (سازند فراقون) با دگرشيبي
سن سازند: سيلورين
ناحيه زمين شناسي: زاگرس
نام سازند: نيور
محل مقطع تيپ: دهكده نيور – جنوب شرق ازبك كوه
مختصات جغرافيايي : طول 78/56 عرض 08/34
توصيف سازند: 446 متر آهك هاي مرجاني با ميان لايه هايي از دولوميت كه روي بخش دولوميتي ضخيم قاعده مقطع قرار گرفته است. اين آهك ها داراي مرجان، براكيوپودا و تريلوبيت و همچنين كنودونت هستند.
مرز زيرين: سازند شيرگشت
مرز بالايي: سازند پادها
سن سازند: سيلورين
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
چينه شناسي دوونين ايران
نام سازند: جيرود
محل مقطع تيپ: دهكده جيرود – شمال شرق تهران
مختصات جغرافيايي : طول 46/51 عرض 98/35
توصيف سازند: بخش A: (قاعده مقطع) 230 متر ماسه سنگ، شيل، آهك هايي ماسه اي فسيل دار و لايه هاي فسفات، كه زير ماسه سنگهاي با آثار گياهي قرار دارد و بالاخره 150 متر گدازه بازالتي با ماسه سنگ و آهك فسيل دار (براكيوپودا)
بخش B: 220 متر آهك فسيل دار سياه رنگ
بخش C: 170 متر آهك دولوميتي
بخش D: كه در مقطع تيپ وجود ندارد ولي به سمت شمال غرب و شرق مقطع تيپ، شامل آهك هاي سياه رنگ با ضخامت 300 متر است.
در حال حاضر، منحصراً بخش A و B به سن دونين بالايي و تحت عنوان سازند جيرود در نظر گرفته مي شود. بخش C متعلق به پرمين زيرين و با نام سازند دورود و بخش D نيز به نام آهك مبارك به سن كربونيفر زيرين در دره مبارك آباد وجود دارد.
مرز زيرين: با ناپيوستگي فرسايشي روي سازند ميلا
مرز بالايي: سازند دورود با ناپيوستگي فرسايشي
سن سازند: دونين بالايي (بخش A و B)
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: خوش ييلاق
محل مقطع تيپ: گردنه خوش ييلاق – شمال شاهرود (البرز شرقي)
مختصات جغرافيايي : طول03/55 عرض 75/36
توصيف سازند: واحد1: كنگلومرا، سيلتستون توفي، ماسه سنگ، آهك، دياباز (كوونين)
واحد2: تناوب آهك سيلتي با ماسه سنگ و دولوميت (ژيوسين)
واحد3: آهك رسي، آهك بيوكلاستيك و شيل (فراسنين)
واحد4: آهك رسي نازك لايه، ماسه سنگ كوارتزيتي قرمز قهوه اي (فراسنين – فامنين)
واحد5: آهك بيوكلاستيك و شيل (فانين)
واحد 6: شيل هاي كربناته و لايه هاي ضخيم آهك بيوكلاستيك (فامنين بالايي)
ضخامت كل 1354 متر و فسيل ها شامل براكيوپود؛ تانتاكوليتس و غيره.
مرز زيرين: سازند پادها (دونين زيرين)
مرز بالايي: آهك مبارك (كربونيفر زيرين)
سن سازند: دونين مياني – بالايي (پاراستراتوتيپ سازند جيرود)
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: سازند فراقون
محل مقطع تيپ: كوه فراقون – شمال بندرعباس
مختصات جغرافيايي : طول 33/56 عرض 86/27
توصيف سازند: 311 متر كنگلومرا، ماسه سنگ، سيلتستون و شيل با ميان لايه يي از آهك در بخش فوقاني.
مرز زيرين: شيل هاي گراپتوليت دار (در كوه فراقون)
مرز بالايي: آهك هاي سازند دالان (پرمين زيرين)
سن سازند: دونين مياني – بالايي و پرمين زيرين
ناحيه زمين شناسي: زاگرس
نام سازند: پادها
محل مقطع تيپ: دهكده پادها – ازبك كوه
مختصات جغرافيايي : طول 78/56 عرض 08/34
توصيف سازند: 402 متر ماسه سنگ و دولوميت كه به طور متناوب قرار گرفته و دو افق ژيپس دار، در بخش مياني و پاياني مقطع مشاهده مي شود.
مرز زيرين: سازند نيور
مرز بالايي: دولوميت سيبزار
سن سازند: دونين زيرين
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
نام سازند: دولوميت سيبزار
محل مقطع تيپ: معادن سيبزار ازبك كوه
مختصات جغرافيايي :
توصيف سازند: 100 متر دولوميت هاي سياه رنگ و خاكستري با مرجان ها و براكيوپود هاي غير قابل تشخيص.
مرز زيرين: سازند پادها
مرز بالايي: آهك بهرام
سن سازند: دونين مياني
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
نام سازند: آهك بهرام
محل مقطع تيپ: سرتخت بهرام – جنوب ازبك كوه
مختصات جغرافيايي
توصيف سازند: آهك هاي ضخيم ازبك كوه كه بين دولوميت سيبزار و ماسه سنگهاي سازند شيشتو قرار دارد و در ناحيه شيرگشت حدود 300 متر ضخامت داشته و حاوي براكيوپودا و تريلوبيت مي باشد.
مرز زيرين: دولوميت سيبزار
مرز بالايي: سازند شيشتو
سن سازند: دونين بالايي
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
نام سازند: شيشتو
محل مقطع تيپ: دهكده شيشتو – ازبك كوه
مختصات جغرافيايي : طول 12/57 عرض 38/34
توصيف سازند: تناوبي از شيل، مارن و آهك كه داراي دو افق گونياتيت دار بوده و اين دو افق توسط لايه هاي شيلي سياه رنگ (Mush Horizon) از يكديگر جدا مي شوند.
مرز زيرين: آهك بهرام
مرز بالايي: سازند سردر
سن سازند: دونين پاياني – كربونيفر زيرين
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
چينه شناسي کربونيفرايران
نام سازند: آهك مبارك
محل مقطع تيپ: دهكده مبارك آباد – شمال شرق تهران
مختصات جغرافيايي : طول 96/51 عرض 78/35
توصيف سازند: 450 متر آهك هاي سياه رنگ همراه با ميان لايه هايي از مارن هاي سياه در قسمت زيرين با فسيل مرجان ها و براكيوپودا.
مرز زيرين: سازند جيرود (بخش A) با ناپيوستگي فرسايشي
مرز بالايي: سازند نسن با ناپيوستگي فرسايشي
سن سازند: كربونيفر زيرين
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: سردر
محل مقطع تيپ: رودخانه سردر – غرب كوه هاي شتري
مختصات جغرافيايي : طول 13/57 عرض 63/33
توصيف سازند: با 660 متر ضخامت كه 200 متر ابتداي آن شيل، لايه هاي رسي و سيلتي با ميان لايه هاي نازكي كه از ماسه سنگ كوارتزيتي و بقيه مقطع شامل شيل با ميان لايه هاي كوارتزيت، ماسه سنگ و آهك فسيل دار است.
مرز زيرين: سازند شيشتو (به طور دگرشيب)
مرز بالايي: سازند جمال (به طور همشيب)
سن سازند: كربونيفر – پرمين
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
چينه شناسي پرمين ايران
نام سازند: دورود
محل مقطع تيپ: دهكده دورود – دره شمشك – شمال شرق تهران
مختصات جغرافيايي : طول 36/51 عرض 36
توصيف سازند: 150 متر ماسه سنگ، كوارتزيت قرمز رنگ كه به آهك هاي ضخيم لايه حاوي فوزولينيد ختم مي شود. اين آهك ها داراي گاستروپودا (جنس Bellerophon) نيز مي باشد.
مرز زيرين: سازند جيرود با ناپيوستگي فرسايشي
مرز بالايي: سازند شمشك با دگرشيبي
سن سازند: پرمين زيرين
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: روته
محل مقطع تيپ: دهكده روته – بالاي دره جاجرود
مختصات جغرافيايي : طول 38/51 عرض 96/35
توصيف سازند: 240 متر آهك هاي تيره خاكستري بيوژنيك با لايه بندي متوسط تا توده اي با فسيل هاي مرجاني، بازوپايان و فوزولينيد (پارافوزولينا و نئوشواگرينا).
مرز زيرين: سازند دورود
مرز بالايي: سازند اليكا با ناپيوستگي فرسايشي
سن سازند: پرمين مياني تا آغاز پرمين بالايي
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: نسن
محل مقطع تيپ: دهكده نسن – شمال تونل كندوان
مختصات جغرافيايي : طول 48/51 عرض 26/36
توصيف سازند: 144 متر تناوبي از شيل هاي مارني سياه رنگ نودولار تيره كه به آهك هاي ضخيم لايه چرت دار ختم مي شود. فسيل فوزولين ها، براكيوپودا (Araxathyris، Tylopecta) و مرجانها در اين سازند وجود دارد.
مرز زيرين: سازند روته
مرز بالايي: سازند اليكا
سن سازند: پرمين بالايي
ناحيه زمين شناسي: البرز مركزي
نام سازند: سازند دالان
محل مقطع تيپ: كوه سورمه
مختصات جغرافيايي : طول 70/51 عرض 65/28
توصيف سازند: 638 متر كربنات هاي بخش زيرين كه اضولاً از آهك فسيل دار و دولوميت، آهك هاي اُاُليتي و آهك هاي دولوميتي است.
بخش مياني به نام بخش تبخيري نار، شامل لايه هاي ضخيم انيدريت و دولوميت گچ دار است.
بخش كربنات هاي بالايي، متشكل از آهك هاي اُاُليتي، آهك دانه ريز و دولوميت است.
مرز زيرين: سازند فراقون (به طور تدريجي و يا احتمالاً با دگرشيبي)
مرز بالايي: سازند كنگان (ترياس زيرين)
سن سازند: پرمين مياني – بالايي
ناحيه زمين شناسي: زاگرس
نام سازند: جمال
محل مقطع تيپ: كوه جمال – جنوب كوه هاي شتري
مختصات جغرافيايي : طول 31/57 عرض 35/33
توصيف سازند: آهك هاي توده اي تا ضخيم لايه تيره رنگ و به طور محلي ريقي كه در قسمت بالاي مقطع، به 60 متر دولوميت زردرنگ مي رسند. داراي فسيل مرجان، براكيوپودا و فرامينيفرهايي چون فوزولينيد (Werbeeckina، Schwagerina)، Hemigordius و Paleotextularia است.
مرز زيرين: سازند سردر (با همشيبي)
مرز بالايي: سازند سرخ شيل
سن سازند: پرمين
ناحيه زمين شناسي: ايران مركزي
کسی که بر قلب خود غلبه نکرد بر هیچ چیز غالب نخواهد شد.