زلزله چیست:


   حالت خاصی از تغییر شکل توده های سنگی است که در آن پدیده های گسیختگی در مقیاس متفاوت رخ می دهد. یا هر نوع لرزش زمین در اثر عبور امواج لرزه ای زلزله است. عامل ایجاد مواج لرزه ای پاسخ زمین به انرژی های اندوخته است. نظریه Elastic rebound که پس از زلزله 1906 سن فرانسیسکو توسط راید (Reid) ارائه گردیده و قادر است نحوه بروز زلزله را به وسیله اعمال تنش به طرفین یک گسل، به صورت ذیل توجیه نمایند:

اجسام در برابر نیرو تا حد الاستیک مقاومت کرده و انرژی را در خود ذخیره می کنند اما با افزایش تنش در بیش از حدالاستیک، سنگ می شکند و امواج لرزه ای را آزاد می کند و بعد به شکل اولیه خود برمی گردند. اگر این نیرو در اعماق به سنگ وارد شوند سنگ خاصیت شکل پذیر از خود نشان می دهند. عمقی که در آن زمین لرزه رخ می دهد زون لرزه زا (schisosphere) نامیده میشود.

 معمولا زمین لرزه با استفاده از ابزاری بنام لرزه نگار (seismograph) ثبت و با توجه به شدت آن طبقه بندی میشود, سوزن جوهری لرزه نگار با حرکت در دو جهت افقی و عمودی بر روی کاغذ , لرزه هارا بطور فیزیکی در دو بعد ثبت میکند. متداولترین شیوه برای سنجش زمین لرزه درجه ریشتر (richter) است, که بزگی زمین لرزه را که بیانگر انرژی آزاد توسط آن است را میسنجد. درجه ریشتر یک مقیاس لگاریتمی است .


 

  مشخصات زلزله:
 

  کانون ژرفی یا مرکز زلزله ( Hypocenter) یا (Focus)  جایی است که در اثر گسیختگی در پوسته امواج لرزه ای آزاد می شود.
 

  کانون سطحی زلزله (Epicenter) نزدیکترین فاصله کانون به سطح زمین است که به طور طبیعی دارای بیشترین شدت لرزش است
 

  ژرفای زلزله (Focal Depth) فاصله بین کانون ژرفی زلزله تا سطح زمین است.
 

  فاصله زلزله : فاصله بین مرکز سطحی تا ایستگاه ثبت زلزله است.
 

  زلزله ها بر پایه ژرفا به انواع زیر تقسیم می شوند:
   - زلزله های کم ژرفا: با عمق کمتر از 70 کیلومتر
   - زلزله های با ژرفا متوسط: عمق 300-100 کیلومتر
   - زلزله های باژرفای بیشتر از 300 کیلومتر
  

( Earthquake group)گروه زلزله:
   زلزله یک لرزش واحد نیست بلکه به صورت دسته ای از لرزشها ست.اگر نمودار گروه زلزله را در طول زمان رسم وجود دارد که بزرگترین لرزش است .زمین لرزه هایی قبل از لرزش اصلی Main shock کنیم یک لرزه شاخص  را پیش لرزه و لرزه بعد از زلزله اصلی را پس لرزه گویند.معمولا پس لرزه ها فراوان ترند


عوامل موثر در ایجاد زلزله
   الف) زلزله های مصنوعی
   به طور خلاصه عوامل زیر باعث ایجاد این زلزله ها می شوند:
   1- پر و خالی کردن مخازن و دریاچه های سدهای بزرگ با طول تاج بیشتر 100 m
   2- ایجاد چاههای بهره برداری و تزریق آب
   3- انفجارات هسته ای
   4- انفجارات معادن و باربرداری از آنها به صورت برداشتن حجم زیادی از سنگها
   ب ) زلزله های طبیعی
   1- فورانهای آتشفشانی
   2- فروریختن غارهای زیرزمینی
   3- زمین لرزه های تکتونیکی : که 90% زلزله ها از این نوعند.
  
   نحوه آزاد شدن انرژی :
  
   - پیشلرزه :
   گاهی پیش از بروز زلزله اصلی , لرزه هایی با بزرگی کمتر از زلزله اصلی به وقوع می پیوندد که معمولا فراوانی آنها با نزدیک شدن به زمان وقوع لرزه اصلی افزایش می یابد.
  
   - لرزه اصلی :
   در اینجاست که بیشترین انرژی ذخیره شده در محیط به یکباره آزاد می شود .
  
   -پسلرزه :
   لرزه های خفیفی است که اغلب پس از لرزه اصلی در پیرامون کانون زلزله روی میدهند.فراوانی آنها با گذشت زمان کاهش می یابد.
  
   - دسته لرزه :
   مجموعه ای از لرزه های رویداده در یک منطقه که در مقطع زمانی هفته یا ماه به وقوع می رسد. فراوانی آنها پس از رسیدن به یک حد بیشینه کاهش می یابد

 

امواج لرزه ای:
                   

 1:امواج حجمی که شامل: موج P و موج S
                   

 2:امواج سطحی که شامل: موج Rayleigh و موج Love



نکته: یکی از مهمترین فازها که میتوان عمق کانون زلزله را بدست آورد Pp است.

http://petroleumgeology.persianblog.ir